Groene vrijwilligers verrijken de gemeente

Natuur- en landschapsorganisaties kunnen en willen niet zonder vrijwilligers. Deze dragen met hun passie, kennis en inspanningen bij aan het welvaren van de gemeente. En aan het welzijn van haar inwoners. Bijna ongemerkt! Hoe groener de gemeente, hoe beter het deze gaat. De trend van lokale, kleinschalige initiatieven breidt zich uit. En de betrokkenheid van burgers bij inrichting en beheer van gebieden neemt toe. De belangrijkste waarden van natuur voor de burger zijn: recreatie, gezondheid, welzijn en veiligheid. Dat zijn de waarden waarop gemeenten zich ook richten. Groene vrijwilligers maken de gemeente aantrekkelijk voor recreatie, toerisme, horeca en wonen.
Groen

Groene vrijwilligers tegen krimp en verloedering

Veel gezien in de praktijk: het ontstaan van allianties en communities rondom een natuurgebied en stadsnatuur. Veelal puur gericht op behoud en veelal op initiatief van een betrokken natuurorganisatie. Steeds vaker nemen vrijwilligers het initiatief om (braakliggend) stadsterrein te veranderen in stadstuinen of buurtmoestuinen, die de kwaliteit van de omgeving vergroten en ook nog eens de zelfredzaamheid verhogen. Het ontstaan van allianties geeft aan dat mensen een band hebben met hun omgeving. Maar het zorgt er ook voor dat meer mensen een band krijgen met hun woonplaats. Dit is perfect voor de stad, waar eerder sprake is van te weinig zorg voor de omgeving. Maar ook voor het platteland. Daar leiden zorg voor natuur en een mooie, interessante omgeving tot minder krimp. Met relatief kleine bijdragen van de gemeente valt hier heel veel te realiseren.

Groene speelplaatsen dankzij vrijwilligers

Kinderen die zijn opgegroeid met groen zijn bewezen creatiever, minder vaak ziek, hebben minder last van stoornissen, zijn zelfverzekerder en hebben minder overgewicht. Dan is het goed om te weten dat vrijwilligers van groene maatschappelijke organisaties op veel locaties werken aan bijvoorbeeld groene speelplaatsen. Ook hier kan de gemeente met weinig middelen veel mogelijk maken. 

Kwetsbare groepen goed begeleiden

Ook kwetsbare doelgroepen als mensen met een zorgbehoefte, een psychische beperking of ouderen hebben baat bij het werken in de natuur. Dit heeft een positieve weerslag op de zorgkosten, maar vraagt een extra inspanning van begeleiders. Zij weten vaak heel veel van de natuur, maar zijn minder goed toegerust in het begeleiden van speciale doelgroepen. Kijk breed om (Wmo-)gelden in te zetten voor ondersteuning door professionals in de begeleiding van kwetsbare mensen bij natuuractiviteiten.

Moderne bemiddeling

Natuurorganisaties bieden goede vrijwilligersklussen voor mensen in allerlei fasen rondom het arbeidsproces. Denk aan scholieren, studenten, starters, gepensioneerden, werklozen en uitkeringsgerechtigden. Voor de één als maatschappelijke oriëntatie, voor de ander als werkervarings- of werkvervangingsplaats. Een goede vrijwilligersvacaturebank bevordert de uitwisseling van vrijwilligers tussen organisaties. Hiervoor komen steeds modernere systemen op de markt, die bijvoorbeeld goed aansluiten op het gebruik van sociale media.

Samenwerking met andere gemeenten zou het vrijwilligerswerk enorm versterken. Hiervan zijn ook praktische voorbeelden: vrijwilligerscentrales kunnen een perfecte rol spelen in het verbinden van natuurorganisaties, scholen (ook hogescholen en universiteiten) en bedrijven. Een landelijk dekkend netwerk van vrijwilligerscentrales is een goed streven.

Deskundigheidsbevordering slim afnemen

Vrijwilligers in de natuur werken vaak bovengemeentelijk en het werk vraagt om heel specifieke vaardigheden. Het gaat bijvoorbeeld om cursussen op het gebied van landschaps- en natuurbeheer, veiligheid (Arbo, sociale veiligheid) en gereedschapsuitleen. Bij professionele (regionale en landelijke) organisaties is hiervoor een goed deskundigheidsaanbod. Maak hiervan gebruik, het liefst in samenwerking met andere gemeenten. 

Betrek meer portefeuilles

Vrijwilligerswerk in de natuur levert zoveel partijen iets op, dat het slim is meer gemeentelijke portefeuilles erbij te betrekken: zorg, leefbaarheid, welzijn, openbare orde. Dit geldt zeker voor het mogelijk maken van lokale allianties, maar ook voor onderdelen van landelijke en regionale organisaties. 

Behoedzaam omgaan met prestatieafspraken

In geval van subsidiëring is het raadzaam geen strikte prestatieafspraken te maken: deze kunnen het uiteindelijke rendement verlagen. Er moet ruimte zijn om in te spelen op actuele ontwikkelingen. Tegelijkertijd houdt natuur zich niet aan gemeentegrenzen. Dat maakt het soms onnodig complex en zonde van de tijd om per gemeente (of zelfs provincie) apart subsidie te moeten aanvragen wanneer het activiteiten van landelijke organisaties betreft. Een goede contactpersoon in elke gemeente doet wonderen. Ook in het vroegtijdig betrekken van natuur- en landschapsorganisaties bij lokale ontwikkelingen in het landschap.

Uitbaten mogelijk maken

Gemeenten kunnen veel betekenen in het verlenen van horecavergunningen bij natuurgebieden. Op deze manier zijn natuurorganisaties beter in staat zichzelf te financieren of te laten financieren door ondernemers. Natuur- en landschapsorganisaties willen het traject voor de horecavergunning graag verkorten en daarin ook taken van de gemeente overnemen. Maak goede afspraken zodat de organisaties bijvoorbeeld de afstemming met alle belanghebbenden voor hun rekening kunnen nemen.

Fondsenwerven

Niet iedere inwoner wil als actieve vrijwilliger bijdragen aan de natuur in de gemeente, maar vaak wel financieel bijdragen. Daarvoor is nodig dat het eenvoudig is om bijvoorbeeld een vergunning te krijgen voor het houden van een collecte, een evenement of een natuurmarkt.

Goed verzekerd?

Door bezuinigingen denken sommige gemeenten aan het schrappen van de gemeentelijke verzekering voor vrijwilligers. Spijtig voor lokale organisaties, en helemaal voor regionale of landelijke organisaties. Voor hen is het noodzaak dat in alle gemeenten een verzekering voor vrijwilligers is geregeld. Ook groene vrijwilligers bewegen zich over gemeentegrenzen heen en het is nodeloos complex als niet alle gemeenten deze verzekering bieden.